Çocuklarda Kekemelik: Belirtiler ve Aileler İçin Rehber
Blog Yazısı
20 Kasım 2026
Çocuklarda Kekemelik: Belirtiler ve Aileler İçin Rehber
Kurum bilgilendirmesi · İçerik güncellemesi: 20 Kasım 2026
Çocuklarda kekemelik nasıl anlaşılır? Ses tekrarı, uzatma ve blokları tanıyın. Evde desteği ve terapiste ne zaman danışabileceğinizi öğrenin.
Kekemelik, konuşmanın akışını etkiler. Çocuğunuz bir sesi veya heceyi tekrar edebilir, bir sesi uzatabilir ya da söyleyeceği kelimenin başında sesi bir süre çıkaramayabilir. Konuşurken zorlanıyor, takılmaları artıyor ya da konuşmaktan kaçınıyorsa bir dil ve konuşma terapistine danışabilirsiniz. Takılmaların ne sıklıkta olduğu kadar çocuğun konuşurken neler hissettiği de değerlendirmede önem taşır.
Bu aile rehberi, Dil ve Konuşma Terapisti Yaren Gök’ün “Gelişimsel Kekemeliğe Genel Bir Bakış” başlıklı metninden uyarlanmıştır.
Çocuklarda kekemelik nasıl anlaşılır?
Gelişimsel kekemelik çoğunlukla okul öncesi yıllarda fark edilir. Ailelerin günlük konuşmada duyabileceği ya da görebileceği üç örnek şunlardır.
- Tekrar: Çocuğun bir sesi veya heceyi arka arkaya söylemesi. Örneğin “Ha-ha-havuç istiyorum.”
- Uzatma: Bir sesin beklenenden uzun sürmesi. Örneğin “Mmmmor legoyu ver.”
- Blok: Çocuğun kelimeye başlamak için çabalarken kısa bir süre ses çıkaramaması. Örneğin “Kapıyı aç” derken ilk kelimenin başında sessizce takılması.
Bazı çocuklar takılma sırasında gözlerini kırpabilir veya başını hareket ettirebilir. Bazıları zorlandığını düşündüğü kelimeyi değiştirir ya da sınıfta cevabı bildiği hâlde söz almaktan kaçınır. Bu nedenle konuşma akıcı duyulsa bile çocuğun konuşmaya katılmaktan kaçındığı durumları terapiste anlatmak yararlı olabilir.
Her konuşma takılması kekemelik midir?
Bir çocuk düşüncesini toparlarken duraklayabilir, bir ifadeyi yeniden söyleyebilir veya cümlesine baştan başlayabilir. “Ben bugün, ben bugün parkta oynadım” gibi rahat bir ifade tekrarı dil gelişimi sırasında görülebilir. Ses veya hece tekrarları, uzatmalar ve bloklar, özellikle çabayla ya da konuşmadan kaçınmayla birlikteyse, değerlendirmede dikkate alınır. Dil ve konuşma terapisti bu işaretleri çocuğun yaşı, konuşma örnekleri ve aile gözlemleriyle birlikte ele alır. ASHA’nın konuşma akıcılığı rehberi
Çocuklarda kekemelik neden olur?
Gelişimsel kekemeliğin tek bir nedeni bilinmiyor. Araştırmalar genetik özellikler ile konuşmanın planlanması ve üretilmesinde rol alan süreçlerin etkili olabileceğini gösteriyor. Çocuk bir başkasını taklit ederek kekemeliği edinmez. Ailenin tutumu, çocuğun utangaç olması veya zekâ düzeyi de kekemeliğe yol açmaz. Heyecan ya da acele hissi bazı ortamlarda takılmaları daha belirgin hâle getirebilir. NIDCD’nin kekemelik rehberi
Dil ve konuşma terapistine ne zaman danışmalı?
Takılmaların nasıl ilerleyeceğini önceden kesin olarak söylemek mümkün değildir. Aşağıdaki durumlardan birini fark ederseniz veya konuşma akıcılığı konusunda kaygınız varsa değerlendirme isteyebilirsiniz.
- Takılmalar zamanla sıklaşıyor ya da birkaç aydır belirgin biçimde sürüyorsa.
- Çocuk konuşurken yüzünü geriyor, sesi çıkarmak için çaba gösteriyor ya da sık sık blok yaşıyorsa.
- Konuşurken üzülüyor, söylemek istediği kelimeleri değiştiriyor veya söz almaktan kaçınıyorsa.
- Ailede süregelen kekemelik öyküsü ya da çocukta başka bir dil ve konuşma güçlüğü varsa.
İlk görüşmede neler değerlendirilir?
İlk görüşme için takılmaları ilk ne zaman fark ettiğinizi, hangi ortamlarda daha çok gördüğünüzü ve çocuğunuzun bu anlara nasıl tepki verdiğini not edebilirsiniz. Terapist aileden bu bilgileri alır ve çocuğun konuşma örneklerini inceler. Değerlendirme sonucunda izlem, aileyle çalışma veya çocukla doğrudan çalışma planlanabilir. Hedefler çocuğa göre belirlenir. Örneğin konuşurken gösterdiği çabayı azaltmak ya da sınıfta söz almasını kolaylaştırmak ele alınabilir.
Aileler evde nasıl destek olabilir?
- Anlattığına karşılık verin. Örneğin parkta bir köpek gördüğünü anlatıyorsa, takıldığı kelimeyi düzeltmek yerine köpekle ilgili anlattığına yanıt verin.
- Cümlesini bitirmesi için bekleyin. Kelimeyi onun yerine söylemeden, doğal biçimde dinlemeyi sürdürün.
- Kendi konuşma hızınızı biraz azaltın. Cümleler arasında kısa duraklamalar bırakın. “Yavaş söyle”, “sakin ol” veya “baştan söyle” gibi uyarılar çocuğun üzerinde zaman baskısı yaratabilir.
- Sohbette sıra bırakın. Arka arkaya sorular sormadan, çocuğun seçtiği oyun veya konu üzerinden konuşması için alan açın.
- Çocuğunuz konuyu açarsa duygusunu dinleyin. “Kelime bazen takılabiliyor, seni dinliyorum” gibi kısa, sakin bir karşılık verebilirsiniz.
Kekemelik hakkında sık sorulan sorular
Kekemelik kendiliğinden geçer mi?
Bazı çocuklarda takılmalar zamanla azalır, bazılarında devam eder. Çocuğun konuşurken zorlandığını veya konuşmaktan kaçındığını fark ederseniz belirli bir yaşa gelmesini beklemeden bir terapiste danışabilirsiniz.
İki dilli büyümek kekemeliğe neden olur mu?
İkinci bir dil öğrenmenin kekemeliğe yol açtığını gösteren güvenilir bir kanıt yoktur. Değerlendirmede çocuğun kullandığı bütün diller ve her birinde hangi durumlarda zorlandığı dikkate alınır. ASHA’nın çok dillilikle ilgili değerlendirme bilgileri
Kekemelik için ilaç kullanılır mı?
Gelişimsel kekemelik için standart bir ilaç tedavisi bulunmaz. Bir dil ve konuşma terapisti, değerlendirmede gözlenen ihtiyaçlara göre çocuğun ve ailenin hangi destekten yararlanabileceğini belirler.
Zeytinburnu’nda ilk görüşme hakkında bilgi
Gökalp Mahallesi’ndeki Zeytinburnu Tek Çözüm Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi için Dil ve Konuşma Destek Eğitimi sayfasında programın kapsamını inceleyebilir, uzman kadromuza göz atabilirsiniz. İlk görüşme koşullarını ve uygunluğu öğrenmek için Sizi Arayalım formundan telefon numaranızı bırakabilirsiniz.
Kaynaklar
- American Speech-Language-Hearing Association (ASHA). Stuttering, Cluttering, and Fluency.
- National Institute on Deafness and Other Communication Disorders (NIDCD). Stuttering.
- Özdemir, R. S. (2025). Akıcılık bozuklukları I. Kuramdan uygulamaya klinik dil ve konuşma terapisi (Cilt 1, ss. 287–306). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
- Kara, İ., Kulak Kayıkcı, M. E. ve Kirazlı, M. Ç. (2019). Okul çağı kekemelik terapisi. Detay Yayıncılık.
Diğer Yazılara Göz Atın
Özel eğitim, fizyoterapi ve rehabilitasyon alanındaki diğer blog yazılarımızı inceleyebilirsiniz.
Tüm Yazılara Dön